تحلیل عوامل محیطی مؤثر بر میزان جرائم شهری در راستای خلق فضایی ایمن و پیاده‌مدار

نوع مقاله : برگرفته از پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد شهرسازی دانشگاه آزاداسلامی واحد تهران شمال، تهران، ایران

چکیده

زمینه و هدف: از آنجا که جرائم در بستر مکان رخ می‌دهند، طراحی مناسب محیط که در قالب معماری و شهرسازی نمود می‌یابد، می‌تواند راه‌حل مناسبی در پیشگیری از وقوع جرم باشد. هدف این تحقیق، تحلیل عوامل محیطی مؤثر بر میزان جرائم شهری در راستای خلق فضایی ایمن و پیاده‌مدار در محدودۀ مطالعاتی حوزۀ میدان امام خمینی تهران براساس مدل سوات است.
روش: تحقیق حاضر با استفاده از روش توصیفی – تحلیلی انجام و معیارهای به دست آمده براساس مدل سوات مورد ارزیابی قرار گرفت. برای تکمیل اطلاعات به دست آمده، پرسشنامه‌ای با جامعۀ آماری تعداد 30 نفره از بین مدیران قبلی و فعلی شهری، پژوهشگران و کارشناسان شهری برای وزن‌دهی و امتیازدهی وضع موجود برای تمامی عوامل داخلی و خارجی در چهار حوزۀ کاربری زمین، حرکت و دسترسی، کالبدی و منظر شهری ترتیب داده شده است.
یافته‌ها: در حوزۀ نظام کالبدی، مهم‌ترین ضعف، عامل تراکم با امتیاز وزن‌دار 2/0، مهم‌ترین قوت، عامل وجود مجموعه‌های فضایی، کانون‌ها و فضاهای شاخص (میدان‌ها و خیابان‌های قدیمی) با امتیاز وزن‌دار 664/0، مهم‌ترین فرصت، عامل احیای استخوان‌بندی اصلی تاریخی و ارزش‌های نهفته در تک بناها، بدنۀ محورها و فضاهای عمومی با امتیاز وزن‌دار 664/0 و مهم‌ترین تهدید، عامل عدم توجه به حفاظت و مرمت نواحی تاریخی و بناهای ارزشمند با امتیاز وزن‌دار 166/0 است.
نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج تحقیق، مهم‌ترین زیرمعیارها شامل استخوان‌بندی فضایی، نظام بلوک و قطعه‌بندی زمین و فرسودگی بافت است و روشنایی محیط، فرسودگی بافت، تنوع کاربری‌های گوناگون و افزایش کیفیت شبکۀ معابر در کاهش وقوع جرائم شهری منطقۀ مورد مطالعه تأثیرگذار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing of environmental factors effect on urban crimes for creating a safe space

نویسندگان [English]

  • Seyed Khalil Seyed Alipour 1
  • Maryam Eshghi 2
1 Member of the faculty of the Institute of Law Enforcement and Social Studies, Tehran, Iran
2 Master of urban design, Islamic Azad University, North Tehran Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

Background and Aim: As crimes are committed in the context of a society, therefore proper urban design based on architecture can be a preventative measure for committing crimes. This study is to identify the analyzing of environmental factors effect on urban crimes for creating a safe space in accordance with SWOT model and have been implemented in Emam Khomeini square.
Research methodology: The current study is applied in terms of research method Analytical Method based on SWOT model. data collection tool is a questionnaire and the statistical population includes of 30 persons who have been selected among present and former urban managers and researchers, experts of urban affairs, they have evaluated internal and external factors of urban situation in 4 dimensions consist of land use, movement and access, physical and urban landscape.
Findings: In urban physical system, the most important weakness is related to density factor gained the score of 0.2, the most important strength is for the factor of existence of spatial sets, centers and spaces (old squares and streets) and its score  is 0.664, the most important opportunity belongs to the factor of reconstructing main and historical configuration and hidden values of exclusive buildings and its  score is 0.664, and the most important threat evaluated as the lack of  restoration of historical buildings which gained the score of 0.166.
Conclusion: According to the results of the present research, the most significant sub-criteria are spatial configuration, blocking arrangement, land fragmentation erosion. therefore, ambient light, various uses and increasing the quality of the road network are effective elements which reducing the rate of urban crime in the study area.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban crimes
  • environmental factors
  • Safe and secure Space
  • Imam Khomeini Square
منابع فارسی
- بارانی پسیانی، وحید؛ اصانلو، علی؛ توکلی، نغمه مصطفی و پورمنافی، ابوالفضل (1397). مقایسۀ تطبیقی تحلیل فضایی-مکانی جرائم شهری. فصلنامۀ پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی. 13(50)، صص16-25. قابل بازیابی از: https://www.magiran.com/paper/1877084
- برتاو، عیسی (تابستان 1391). درآمدی بر ارتباط مکان و جرم. فصلنامۀ کارگاه. 5(19)، صص94-125. قابل بازیابی از: http://journals.police.ir/article_10484.html
- بهشتی زواره، مریم؛ صنیعی آبادی، فائزه و مریخی پور، مهسا (1393). تأثیر پیاده‌مداری بر کاهش جرم با تأکید بر رویکرد CPTED  (مطالعۀ موردی: میدان عتیق اصفهان). ششمین کنفرانس ملی برنامه‌ریزی و مدیریت شهری با تأکید بر مؤلفه‌های اسلامی. مشهد.
- تاجر، سعید علی؛ کریمی، مهرداد و حاجیان، مینا (1394). مقایسۀ تطبیقی عملکرد خیابان‌های پیاده‌محور با هدف تقویت زندگی جمعی در شهر اسلامی- ایرانی. فصلنامۀ نقش جهان. 5(3)، صص80-88. قابل بازیابی از: https://www.magiran.com/paper/1519798
- تقوایی، مسعود؛ وارثی، حمیدرضا و سلطانی، لیلا (1390). تحلیل فضای گردشگری پارک کوهستانی صفه براساس ادراک محیطی شهروندان اصفهانی. مجلۀ جغرافیا. 9(29)، صص109-128. قابل بازیابی از:    https://www.magiran.com/paper/893047
- حاتمی نژاد، حسین (1387). تبیین نقش فضاهای شهری در پیشگیری از وقوع جرم و ایجاد امنیت. فصلنامۀ سپهر. 22(87)، صص68-76. قابل بازیابی از: http://ensani.ir/fa/article/340389
- حیدر زاده، شیوا؛ رضایی استبرق، زهرا و احمدی، قادر (1392). بررسی تحلیل شاخص‌های امنیت در فضاهای شهری در محلۀ زرتشتیان کرمان. همایش ملی معماری، فرهنگ و مدیریت شهری.
- حیدری، علی‌اکبر؛ پیوسته‌گر، یعقوب و کیایی، مریم (1395). ارزیابی نقش حیاط در ارتقای راندمان عملکردی خانه. فصلنامۀ صفه. 26(2)، صص39-60. قابل بازیابی از: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1405242
- رستمی تبریزی، لمیا (1388). درآمدی بر رویکرد جنسیتی جرم‌شناسی. فصلنامۀ پژوهشی تحقیقات حقوقی. شمارۀ 50، صص27-49. قابل بازیابی از: https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/563452
- رضازاده، راضیه؛ زبردست، اسفندیار و لطیفی، لاله (1390). سنجش ذهنی قابلیت پیاده‌مداری و مؤلفه‌های تأثیرگذار بر آن در محلات (مطالعۀ موردی: محله چیذر). مجلۀ مدیریت شهری و روستایی. شمارۀ 28، صص297-313. قابل بازیابی از: https://www.magiran.com/paper/1053741
- زارع سید محمد (1392). سرزندگی، کیفیت گمشدۀ میدان‌های شهری امروز ایران (مطالعۀ موردی: میدان توپخانۀ تهران). مجموعه مقالات نخستین همایش ملی معماری پایدار و توسعۀ شهری. بوکان.
- ساریخانی، عادل و سلطانی بهلولی، مریم (تابستان 1395). نقش قوۀ مجریه در پیشگیری اجتماعی از جرم. مجلۀ حقوقی دادگستری. 80(94)، صص141-154. قابل بازیابی از: http://www.jlj.ir/article_21936.html
- سرایی، محمدحسین و مهره کش، شیرین (1394). شاخص شناسی فرسودگی بافت‌های شهری (مطالعۀ موردی: منطقۀ ۳ شهر اصفهان). فصلنامۀ برنامه‌ریزی فضایی. 3(5)، صص105-120. قابل بازیابی از:    http://ensani.ir/fa/article/368349
- سیف الهی فخر، سپیده؛ لاریمیان، تایماز و معززی، امیرمحمد (1392). تعیین شاخص‌های مؤثر در خلق مکان‌های امن پیاده‌مدار جهت ارتقای تعاملات اجتماعی (مطالعۀ موردی: خیابان بهار آزادی محلۀ خاک سفید تهران). نشریۀ معماری و شهرسازی ایران. 4(5)، صص 85-95. قابل بازیابی از: http://ensani.ir/fa/article/418563
- شجاعیان، علی؛ سجادیان، ناهید و رحیم‌پور، نگار (1398). بررسی تأثیر توده و فضای شهری بر کیفیت وقوع جرم در شهر بهبهان. فصلنامۀ پژوهش‌های اطلاعاتی و جنایی. 14(54)، صص27-50. قابل بازیابی از: http://icra.jrl.police.ir/article_91584.html
- ضرابی، اصغر؛ وارثی، حمیدرضا و قنبری، محمد (1391). تحلیل کاربری اراضی شهر جدید بینالود. فصلنامۀ برنامه‌ریزی فضایی. 2(5)، صص49-66. قابل بازیابی از: http://ensani.ir/fa/article/309055
- علیوردی­نیا، اکبر (1393). مدیریت پیشگیری از جرم در ایران. فصلنامۀ سیاست­های راهبردی و کلان. 2(8)، صص37-58. قابل بازیابی از: http://www.jmsp.ir/article_7769.html
- فرزین راد، رویا و محمدی فرد، بشری (1395). رویکردی بر مقولۀ پیشگیری از جرم در پرتو نظام قانونی ایران با تأکید بر قانون جدید پیشگیری از جرم. فصلنامۀ تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری. 12(27)، صص113-138. قابل بازیابی از: https://jlap.srbiau.ac.ir/article_9461.html
- کاظمی نیا، عبدالرضا و میمندی پاریزی، صدیقه (1396). ارزیابی توان شبکۀ معابر شهری و طراحی مناسب‌ترین شبکۀ هندسی معابر. نشریۀ علوم و فنون نقشه‌برداری. 6(4)، صص87-106. قابل بازیابی از: https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=315128
- محمدنسل، غلامرضا (1393). کلیات پیشگیری از جرم. تهران: نشر میزان.
منابع لاتین
- Foster, M. (2014). The Hot Spots Matrix: A Fram Work for the Spatio Temporal of Crime Reduction. Police. Retrieved From: https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1561426042000191305
- Schneider, R.H., Kitchen, T. (2013). Putting Crime Prevention Through Environmental Design into practice via planning systems:A Comparison of Experience in the US and UK.Built Environment.39(1),pp.9-30(22). Retrieved From: https://www.jstor.org/stable/43296830